تارگتتراپی یا درمان هدفمند سرطان یکی از روشهای نوین درمان سرطان است که به جای حمله به تمام سلولهای در حال تقسیم، مولکولها یا ژنهای خاصی را که باعث رشد سلولهای سرطانی میشوند، هدف قرار میدهد.
در بسیاری از سرطانها، سلولهای سرطانی دارای تغییرات ژنتیکی یا پروتئینهای غیرطبیعی هستند که باعث رشد کنترلنشده آنها میشود. داروهای تارگتتراپی این مسیرهای اختصاصی را مهار کرده و از رشد، تکثیر یا انتشار سلولهای سرطانی جلوگیری میکنند.
به دلیل هدفمند بودن این درمان، معمولاً آسیب کمتری به سلولهای سالم وارد میشود، هرچند ممکن است عوارض خاص خود را نیز داشته باشد.
تارگتتراپی برای همه بیماران مبتلا به سرطان مناسب نیست و تنها در سرطانهایی استفاده میشود که دارای تغییرات ژنتیکی یا مولکولی مشخص باشند.
این درمان در برخی از سرطانهای زیر کاربرد دارد:
پیش از شروع درمان، معمولاً آزمایشهای ژنتیکی یا مولکولی روی نمونه تومور انجام میشود تا مشخص شود آیا بیمار از این درمان سود خواهد برد یا خیر.
تفاوت اصلی در نحوه عملکرد آنهاست.
شیمیدرمانی سلولهایی را که به سرعت تقسیم میشوند از بین میبرد و به همین دلیل ممکن است برخی سلولهای سالم نیز تحت تأثیر قرار بگیرند.
اما تارگتتراپی تنها مولکولها یا مسیرهای خاصی را که در رشد سلولهای سرطانی نقش دارند، هدف قرار میدهد. به همین دلیل بسیاری از بیماران عوارض متفاوت و گاهی خفیفتری نسبت به شیمیدرمانی تجربه میکنند.
البته این موضوع به معنی بدون عارضه بودن تارگتتراپی نیست و هر دارو عوارض اختصاصی خود را دارد.
خیر.
تارگتتراپی تنها زمانی مؤثر است که سلولهای سرطانی دارای هدف مولکولی مشخصی باشند.
به همین دلیل، پیش از شروع درمان معمولاً آزمایشهایی مانند بررسی جهشهای ژنی (Mutation Testing)، توالییابی ژنتیکی یا سایر آزمایشهای مولکولی انجام میشود.
اگر این تغییرات در سلولهای سرطانی وجود نداشته باشد، تارگتتراپی احتمالاً اثربخشی مناسبی نخواهد داشت و پزشک درمان دیگری را پیشنهاد میکند.
بسته به نوع دارو، تارگتتراپی ممکن است به صورت قرص خوراکی یا تزریق وریدی انجام شود.
داروهای خوراکی معمولاً هر روز یا طبق برنامه مشخص مصرف میشوند، در حالی که داروهای تزریقی ممکن است هر دو، سه یا چهار هفته یک بار در مرکز درمانی تزریق شوند.
رعایت دقیق زمان مصرف دارو اهمیت زیادی دارد و نباید بدون مشورت پزشک، مصرف آن قطع یا تغییر داده شود.
عوارض این درمان به نوع داروی مورد استفاده بستگی دارد، اما شایعترین آنها عبارتاند از:
اکثر این عوارض با تشخیص زودهنگام و درمان مناسب قابل کنترل هستند و به ندرت نیاز به قطع دائمی درمان پیدا میشود.
در بیشتر موارد خیر.
برخلاف بسیاری از داروهای شیمیدرمانی، تارگتتراپی معمولاً باعث ریزش کامل مو نمیشود.
با این حال، برخی داروها ممکن است باعث نازک شدن مو، شکنندگی مو یا تغییر در بافت و رنگ مو شوند. همچنین ممکن است مژهها یا ابروها در برخی بیماران تغییراتی پیدا کنند.
شدت این تغییرات معمولاً کمتر از ریزش موی ناشی از شیمیدرمانی است.
در بسیاری از بیماران، بله.
بیشتر افراد میتوانند فعالیتهای روزمره، کار، رانندگی و ورزشهای سبک را ادامه دهند.
البته در صورت بروز عوارضی مانند خستگی، اسهال یا بثورات پوستی، ممکن است لازم باشد شدت فعالیتها به طور موقت کاهش پیدا کند.
داشتن تغذیه مناسب، نوشیدن آب کافی، خواب منظم و رعایت توصیههای پزشک به تحمل بهتر درمان کمک میکند.
پاسخ به نوع سرطان و ویژگیهای تومور بستگی دارد.
در برخی بیماران، تارگتتراپی میتواند باعث کوچک شدن قابل توجه تومور، کنترل طولانیمدت بیماری یا حتی درمان کامل در شرایط خاص شود.
در بسیاری از موارد نیز هدف از این درمان، جلوگیری از پیشرفت سرطان، کاهش احتمال گسترش بیماری، افزایش طول عمر و بهبود کیفیت زندگی است.
پزشک متخصص با توجه به نوع سرطان، نتایج آزمایشهای مولکولی و وضعیت بیمار، درباره هدف درمان توضیح خواهد داد.
در صورت مشاهده هر یک از علائم زیر، لازم است در اسرع وقت با پزشک یا مرکز درمانی تماس بگیرید:
مراجعه بهموقع میتواند از بروز عوارض جدی جلوگیری کرده و در بسیاری از موارد بدون نیاز به قطع درمان، مشکل را کنترل کند.