براکیتراپی یا پرتودرمانی داخلی یکی از روشهای پیشرفته رادیوتراپی است که در آن منبع رادیواکتیو برای مدت مشخصی در داخل یا نزدیک تومور قرار داده میشود. این روش امکان میدهد دوز بالایی از اشعه مستقیماً به سلولهای سرطانی برسد، در حالی که بافتهای سالم اطراف کمتر در معرض اشعه قرار میگیرند.
به دلیل دقت بالای براکیتراپی، این روش در درمان برخی سرطانها به تنهایی یا همراه با رادیوتراپی خارجی، جراحی یا شیمیدرمانی استفاده میشود. پزشک متخصص انکولوژی و رادیوتراپی با توجه به نوع سرطان، محل تومور و شرایط بیمار درباره مناسب بودن این درمان تصمیم میگیرد.
براکیتراپی برای همه انواع سرطان کاربرد ندارد، اما در برخی سرطانها یکی از مؤثرترین روشهای درمانی محسوب میشود.
مهمترین موارد استفاده عبارتاند از:
انتخاب این روش به محل تومور، اندازه آن و شرایط عمومی بیمار بستگی دارد.
در رادیوتراپی خارجی، اشعه از طریق دستگاهی خارج از بدن به سمت تومور تابانده میشود.
اما در براکیتراپی، منبع رادیواکتیو مستقیماً داخل یا کنار تومور قرار میگیرد. به همین دلیل، اشعه با دقت بسیار بیشتری به محل بیماری میرسد و میزان تابش به بافتهای سالم اطراف کاهش پیدا میکند.
در بسیاری از سرطانها، پزشک ممکن است برای دستیابی به بهترین نتیجه، از ترکیب رادیوتراپی خارجی و براکیتراپی استفاده کند.
نحوه انجام براکیتراپی به نوع سرطان و محل درمان بستگی دارد.
ابتدا پزشک با استفاده از تصویربرداری، محل دقیق تومور را مشخص میکند. سپس اپلیکاتور یا کاتتر مخصوص در محل مناسب قرار داده میشود و منبع رادیواکتیو برای مدت مشخص وارد آن میشود.
در برخی بیماران این درمان به صورت سرپایی انجام میشود و بیمار همان روز مرخص میشود. در برخی موارد نیز ممکن است نیاز به بستری کوتاهمدت وجود داشته باشد.
در طول درمان، تیم درمانی وضعیت بیمار را به طور کامل تحت نظر دارد.
بیشتر بیماران در طول انجام براکیتراپی درد قابل توجهی احساس نمیکنند.
قرار دادن اپلیکاتور ممکن است با بیحسی موضعی، بیهوشی یا بیحسی نخاعی انجام شود تا بیمار احساس راحتی بیشتری داشته باشد.
پس از پایان درمان، ممکن است درد یا احساس ناراحتی خفیف در محل درمان وجود داشته باشد که معمولاً طی چند روز برطرف میشود و در صورت نیاز با داروهای تجویز شده قابل کنترل است.
پاسخ به نوع براکیتراپی بستگی دارد.
در براکیتراپی موقت، منبع رادیواکتیو پس از پایان درمان از بدن خارج میشود و پس از آن بیمار هیچ اشعهای منتشر نمیکند و برای اطرافیان کاملاً بیخطر است.
در براکیتراپی دائمی (مانند برخی موارد سرطان پروستات)، دانههای بسیار کوچکی در بدن باقی میمانند که میزان اشعه آنها به مرور کاهش مییابد. در این شرایط، پزشک ممکن است برای مدت محدودی توصیههایی درباره تماس نزدیک با زنان باردار یا کودکان ارائه دهد.
عوارض براکیتراپی به محل درمان و دوز اشعه بستگی دارد.
شایعترین عوارض عبارتاند از:
بیشتر این عوارض خفیف هستند و طی چند روز تا چند هفته بهبود پیدا میکنند. در صورت ادامه یا شدت یافتن علائم، لازم است پزشک معالج را مطلع کنید.
این موضوع به محل درمان، میزان اشعه و سن بیمار بستگی دارد.
در درمان سرطانهای لگنی، ممکن است عملکرد اندامهای تناسلی یا باروری تحت تأثیر قرار گیرد. به همین دلیل، اگر بیمار قصد فرزندآوری در آینده را دارد، باید پیش از شروع درمان این موضوع را با پزشک مطرح کند تا در صورت نیاز روشهای حفظ باروری بررسی شود.
همچنین برخی بیماران ممکن است به طور موقت تغییراتی در عملکرد جنسی یا خشکی واژن را تجربه کنند که اغلب با درمانهای کمکی قابل کنترل هستند.
پس از درمان، رعایت توصیههای پزشک نقش مهمی در بهبود سریعتر و کاهش عوارض دارد.
معمولاً توصیه میشود:
اغلب بیماران طی مدت کوتاهی میتوانند فعالیتهای روزمره خود را از سر بگیرند.
در بسیاری از بیماران، بله.
براکیتراپی یکی از مؤثرترین روشهای درمان برخی سرطانها مانند سرطان دهانه رحم، سرطان پروستات و برخی سرطانهای رحم است و در صورت انتخاب صحیح بیمار، میتواند نقش مهمی در درمان قطعی بیماری داشته باشد.
در برخی موارد نیز این روش همراه با رادیوتراپی خارجی یا سایر درمانها برای افزایش اثربخشی و کاهش احتمال عود بیماری استفاده میشود.
میزان موفقیت درمان به نوع سرطان، مرحله بیماری، اندازه تومور و شرایط عمومی بیمار بستگی دارد. پزشک متخصص انکولوژی و رادیوتراپی پس از بررسی کامل شرایط بیمار، مناسبترین برنامه درمانی را تعیین میکند.